لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

کلیدواژه­ ها، مهم ترین واژه های متن هستند که ایده بنیادین آن را در عباراتی کوتاه بیان می کنند. استخراج کلیدواژه یکی از کاربردهای پردازش زبان طبیعی است که پایه بسیاری از عملیات ها نظیر طبقه بندی، خوشه­ بندی و خلاصه ­سازی متون است. تاکنون، دادگان­ های متعدّدی برای ارزیابی استخراج کلیدواژه در فارسی ارائه شده ­اند که اغلب آن ها به واژگان کلیدی نویسندگان مقالات اکتفا کرده و به سایر کلیدواژه ­های بالقوه متن بی توجه اند. استفاده از چنین دادگانی، باعث ارزیابی نادرست روش­ های استخراج کلیدواژه می شود و دقت آن ها ناخواسته کاهش می ­یابد. در این پژوهش، ابتدا دادگان معیار نورواژه که از حدود 1400 مقاله علمی جمع­ آوری شده است، برای ارزیابی روش­ های استخراج کلیدواژه معرفی می­ شود. در این دادگان علاوه بر واژه ­های کلیدی نویسندگان، سایر کلیدواژه­ ها توسط افراد خبره استخراج شده ­اند. برای اثبات قابلیت استفاده این دادگان به عنوان معیار، روش ­های بی­ ناظر مختلفی روی آن آزمایش شده است. نتایج حاصل از این دادگان، مؤیّد نتایجی است که از سایر دادگان­ های معیار به دست می آید.

چکیده فارسی:دیدگاه امام خمینی (ره) همانند بسیاری از عالمان شیعه، در موضوع حجیت روایات فقهی در مقایسه با روایات غیر فقهی متفاوت است. امام خمینی قائل به حجیت خبر واحد فقهی است و دلیل اصلی خود بر این دیدگاه را که مبتنی بر سیره و بنای عقلاست ارائه کرده و به نقد دلایل دیگر، از جمله دلایل قرآنی، روایی و اجماع می پردازد. در مقابل، برای روایات غیر فقهی اعتباری قائل نیست. هرچند برخی نشانه ها در کلام ایشان، نشان از اعتقاد ایشان به حجیت روایات غیر فقهی نیز دارد، اما تصریحات ایشان در قول به عدم حجیت، غیر قابل انکار و به لحاظ مبنای اصولی صریح تر است، گرچه در مقام عمل، یعنی در تفسیر آیات اعتقادی و معارفی بویژه با گرایش عرفانی، بر این دسته از روایات اعتماد داشته اند.   چکیده عربی:إن رأی الإمام الخمینی، مثل الکثیر من علماء الشیعة، یختلف بالنسبة الی حجیة الروایات الفقهیة و غیر الفقهیة. فالأمام الخمینی یعتقد بحجیة الخبر الواحد الفقهی و قد بین السبب الرئیسی لفکرته هذه حیث تبتنی علی سیرة و بناء العقلاء کما قام بدراسة و نقد الأدلة الأخری منها الأدلة القرآنیة والروائیة والاجماع بینما لایعترف بحجیة الروایات غیر الفقهیة و ان کان یوجد فی بعض کلامه ما یعرب عن رأیه فی حجیة الروایات غیر الفقهیة، و لکن بیاناته المصرحة فی القول بعدم الحجیة غیر قابلة للأنکار و هی أکثر صراحة بالنسبة الی مبانی علم الأصول، رغم أنه اعتمد علی هذه الروایات عملیا ای فی مقام تفسیر الآیات الأعتقادیة و المعارف لاسیما فی النزعات العرفانیة.

کلمات کلیدی زیر مجموعه ای از کلمات یا عبارات یک سند هستند که می توانند معنای سند را توصیف کنند و در فرایند بازیابی اطلاعات نقش مهمی ایفا کنند. از آنجا که عملیات استخراج کلیدواژه یا عبارات کلیدی از متون تخصصی و علمی کاری تخصصی و زمان بر بوده و حجم اسناد علمی که نیاز به کلیدواژه دارند روزافزون است، الگوریتم های مختلفی برای استخراج تخصصی و خودکار کلیدواژه و عبارات کلیدی به اسناد طراحی و پیاده سازی شده اند. RAKE یک الگوریتم پرکاربرد برای استخراج کلمات کلیدی از متون است. اساس کار الگوریتم RAKE، کلمات کلیدی و عموماً حاوی چندین کلمه (یعنی عبارت کلیدی) هستند، ولی علائم نگارشی یا کلمات بی معنا یا ایست واژه ها را شامل نمی شوند. در این الگوریتم از برچسب گذاری دستوری کلمات به عنوان ابزاری برای تعیین ضریب اهمیت آن ها در جملات استفاده می شود. کلید واژه ها مجموعه ای از توالی های چندکلمه ای یا تک کلمه ای هستند که طبق معیار های خاصی امتیاز دهی می شوند. در این پژوهش، یک نسخه بهبود یافته از الگوریتم استخراج خودکار کلیدواژه (RAKE) ارائه شده است. در نسخه بهبودیافته سعی شده با ایجاد تغییراتی در معیارهای امتیازدهی عبارات کاندید، دقت و بازخوانی عبارات کلیدی استخراج شده افزایش یابد. راهکار ارائه شده برای بهبود الگوریتم RAKE با در نظر گرفتن ضعف های موجود در رویکرد های وزن دهی دراین الگوریتم به ویژه برای زبان فارسی و مستندات علمی پیشنهاد شده است. برای بررسی نقاط ضعف الگوریتم RAKE و ارائه راهکار پیشنهادی از مجموعه ای از فراداده های پایان نامه و رساله های فارسی استفاده شده است. راهکار پیشنهادی روی این داده ها آزمایش و ارزیابی شده و باعث افزایش دقت، بازخوانی و معیار F شده است.

چکیده فارسی:موضوع مورد بررسی در این پژوهش، «مهدویت و آینده پژوهی» است که به بررسی مفهوم مهدویت و آینده پژوهی و روابط موجود میان آن دو و نیز کارکردهای هر یک پرداخته است. از آن جا که آینده پژوهی به شناخت یا مطالعه آینده های ممکن و مطلوب جامعه می پردازد، می توان بر اساس شناخت گذشته و شرایط کنونی، آینده های ممکن و محتمل جامعه را تخمین زد. این بحث در جوامع اسلامی از جایگاه خاصی برخوردار است؛ زیرا از منظر دینی، آینده سازی در ظهور امام منتظر (عج) پاسخی روشن و جامع به پرسش های فطری و بنیادین بشر در خصوص زندگی مطلوب و آرمانی آینده است. با وجود برخی تفاوت ها که در پیش فرض ها، مساله ها و غایات، میان آینده پژوهی و مهدویت پژوهی است، تشابهات موجود میان آن دو، نسبتی تفصیلی را موجب گشته که امکان تعامل متقابل و تنگاتنگی را با حفظ استقلال معرفتی و روشی آن ها فراهم می آورد. چکیده عربی: الموضوع الذی اختصت به هذه المقالة هو «المهدویة والدراسات المستقبلیة» حیث جری فیه إلی التطرق إلی دراسة مفهوم المهدویة والدراسات والأبحاث المستقبلیة فی هذا المضمار، وایضا العلاقة التی تمخضت وتبلورة بینهما والأرتباط الحاصل وأداء ومسؤولیات کل واحد منها، وبما ان تلک الدراسات والأبحاث تعمل علی إظهار المعرفة والقراءات والمطالعات المستقبلیة الممکنة والتی یحتاجها المجتمع فی حرکته وسیره التکاملی فإنها بإستطاعتها وعلی اساس المعرفة السابقة والشروط والظروف الحالیة الحاکمة من تخمین المستقبل المنظور للمجتمع والکشف عن معالمه وخطوطه، وتتمتع مثل هذه البحوث بمکانة وأهمیة خاصة لدی المجتمعات الإسلامیة؛ بإعتبارها قادرة ومن المنظار الدینی علی إعطاء الإجابة الشافیة والوافیة والجامعة للأسئلة الفطریة والأساسیة للإنسان والتی تجول فی ذهنه بخصوص الحیاة المطلوبة والمثالیة التی سوف ینعم به وذلک بالأعتماد علی بیان المستقبل المشرق فی حالة ظهور الإمام المنتظر عج، ومع وجود نوع من الاختلافات فی التکهنات والمسائل والغایات والمواضیع بین الدراسات المستقبلیة والدراسات والتحقیقات المهدویة فإن هناک أوجه تشابه کثیرة وقواسم مشترکة تربطهما وتجمعهما قد هیئة الأرضیة المناسبة والمناخ الملائم للتعامل المتقابل والوثیق بینهما مع حفظ الاستقلال العرفی واسالیب والیات کل واحد منهما.

چکیده فارسی:«معرفت شناسی مهدویت» نوعی معرفت شناسی مقید یا مضاف است که با نگاهی عقلی به تحلیل معرفت های حاصل از مهدویت پرداخته و به سوالاتی از این قبیل پاسخ می دهد: آیا معرفت یقینی به گزاره های مهدوی امکان دارد؟ راه ها و منابع معرفت به گزاره های مهدوی کدامند؟ آیا گزاره های مهدوی اساسا صدق و کذب پذیرند یا نه؟ در صورت صادق بودن، صدق آن ها به چه معناست و چگونه می توان صدق شان را اثبات کرد؟ نگارنده بر این باور است که با قوای ادراکی حس، عقل و قلب؛ علم حصولی و حضوری می توان به مسائل مهدویت معرفت یقینی پیدا کرد. معرفت یقینی یا باید بدیهی و در قالب اولیات و وجدانیات باشد و یا از راه برهان حاصل گردد. با توجه به نظریه مبناگروی، اگر برخی گزاره های مهدوی از سنخ قضایای حقیقتا بدیهی؛ یعنی اولیات و وجدانیات باشند، خود موجهند و به توجیه و اقامه دلیل نیازی ندارند؛ چرا که صدق آن ها ذاتی شان است. در غیر این صورت، توجیه گزاره های مهدوی بر اساس برهان و استدلال صورت می گیرد. حق آن است که در گزاره های مهدوی، وجدانیات که حقیقتا بدیهی اند و نیز محسوسات و متواترات که قریب بدیهی اند؛ وجود دارد. چکیده عربی:مما لاشک فیه فإن > المعرفة المهدویة < هی نوع من المعرفة المقیدة أو المضافة وتتطرق ومن خلال النظرة العقلیة الی تحالیل المعرفة الحاصلة والناتجة من موضوع المهدویة وتجیب علی الأسئلة التی تدور فی هذا المحور من قبیل: هل یمکن حصول المعرفة الیقینیة من خلال الأخبار المهدویة ؟ وماهی الطرق والآلیات المعرفیة للأخبار المهدویة ؟ وهل یاتری إن الأخبار المهدویة فی الاساس تقبل الصدق والکذب ؟ وإذا کانت صادقة فماهو معنی صدقها وکیف یمکن إثبات ذلک الصدق ؟ ویعتقد کاتب المقاله هذه بإنه یمکن الحصول علی المعرفة الیقینیة بواسطة المسائل المهدویة وذلک بعد إعمال القوی الإدراکیة الحسیة والعقل والقلب والعلم الحصولی والعلم الحضوری.ومن الواضح فإن المعرفة الیقینیة إما ان تکون بدیهیة وفی قالب الأولیات والوجدانیات وإما ان تحصل عن طریق البرهان ونظرا الی نظریة المبنی العقدی فإن هناک بعض الأخبار المهدویة هی من سنخیة القضایا البدیهیة فی الواقع یعنی هی من الأولیات والوجدانیات فهی لاتحتاج الی إقامة الدلیل علیها لإنها موجهة فی الأصل بإعتبار إن صدقها ینشأ من ذاتها وإما إذا کان الأمر فی غیر هذه الصورة فتحتاج عملیة توجیه الأخبار المهدویة الی البرهان والإستدلال ولانجافی الحقیقة إذا قلنا إن الأخبار المهدویة تحتوی علی الوجدانیات التی هی فی الواقع من البدیهیات وایضا فیها المحسوسات والمتواترات التی تکون قریبة من البدیهیات.

چکیده فارسی:علامه مجلسی در «تاریخ الحجه» که بخشی از کتاب بحارالانوار است، به گزینش و گزارش روایات مهدویت پرداخته است. مساله اصلی این پژوهه، روش شناسی روایی و گونه شناسی مصادر علامه مجلسی (ره) در این بخش است. نتایج بررسی و ارزیابی «تاریخ الحجه» نشان داد که علامه در روش شناسی خود از فهم متن و فهم مقصود بهره جسته و ژرف اندیشانه به چینش و تحلیل روایات مهدویت پرداخته است. ایشان پس از احراز صحت متن از طریق توجه به اختلاف نسخه ها، تصحیف و توجه به تقطیع، به دنبال فهم متن به واسطه بررسی غریب الحدیث ها و توجه به بلاغت و خانواده حدیث است و از طریق گردآوردن قرینه هایی چون آیات قرآن کریم، عقل باوری، تاریخی نگری به دنبال کشف مراد جدی و مقصود اصلی معصوم می باشد. تنوع، اعتبار و اصالت سه ویژگی مصادر مجلسی در«تاریخ الحجه» به شمار می آید. چکیده عربی:یتطرق العلامة المجلسی فی (تاریخ الحجة) والذی هو جزء من کتاب بحار الأنوار الی إنتخاب الروایات المهدویة والعمل علی إفرازها وتتناول هذه المقالة والدراسة فی الاصل الی معرفة الاسلوب الروائی ومعرفة نوع المصادر التی إعتمدها العلامة المجلسی (رحمه الله) فی ذلک الجزء والقسم. وتظهر نتائج الدراسة والتقیم الحاصل من >تاریخ الحجة< بإن العلامة استفاد فی اسلوبه من عملیة فهم النص وفهم المقصود وتطرق ومن خلال نظرته الثاقبة وبعیدة المدی بتحلیل وإنعکاس الروایات المهدویة.وکان یبغی ومن بعد إحرازه صحة النص عن طریق الترکیز علی الإختلاف الحاصل فی النسخ والتصحیف والتقطیع الی فهم النص بواسطة دراسة غرائب الأحادیث والنظر الی بلاغة الحدیث وسنخیته وکان یروم الی معرفة المراد الجدی والمقصود الأصلی من حدیث المعصوم (علیه السلام) وذلک بإلاعتماد علی جمع القرائن من قبیل الآیات القرآنیة والتصدیق العقلی والحقائق التاریخیة ولاشک فإن التنوع والإعتبار والأصالة هی ثلاثة صفات وخصوصیات حوتها وتضمنتها المصادر التی اتبعها العلامة المجلسی فی (تاریخ الحجة).

چکیده فارسی:در باره آخرین حجت الهی حضرت مهدی (عج) و مهدویت، آیه صریحی در قرآن وجود ندارد؛ اما با کمک روایات فراوانی که به عنوان تاویل یا تطبیق در منابع فریقین وجود دارد، می توان مهدویت و منجی گرایی را یکی از جلوه های معرفتی قرآن دانست که برای هدایت و رستگاری بشر نازل شده است. آیات 4 تا 8 سوره اسرا از جمله آیاتی است که به گونه تاویلی به ظهور آن حضرت پرداخته و مفهوم آن را از زمان بنی اسرائیل و دین یهود، به حوادث مشابه در دین اسلام می کشاند. این آیات که به بخشی از تاریخ پر فراز و نشیب بنی اسرائیل، صعود و نزول اخلاقی و معرفتی و فساد و عقاب آنان اشاره دارد، به کمک روایاتی که ابتلا و امتحان امت خاتم را همانند روش و سنت زمان بنی اسرائیل می داند، سبب هوشیاری و مراقبت بیشتر در برابر فتنه های پیش از ظهور و وظیفه شناسی و آمادگی و انتظار خردمندانه تر نسبت به عصر منجی موعود و ایام ظهور مصلح کل و حکومت جهانی آن حضرت می گردد.   چکیده عربی:لا توجد فی القرآن الکریم آیة صریحة فی ما یخص آخر حجة إلهی و هو المهدی (عج) أو المهدویة. و لکن یمکن من خلال الاستعانة بالروایات الکثیرة الموجودة فی مصادر الفریقین علی نحو التأویل أو التطبیق، یمکن اعتبار المهدویة والمنجی من المعالم المعرفیة للقرآن التی نزلت لانقاذ و هدایة بنی الانسان. الآیات 4 إلی 8 من سورة الاسراء من الآیات التی لمحت إلی ظهوره، وسحبت مفهومه منذ زمان بنی اسرائیل والدیانة الیهودیة إلی حوادث مشابهة فی الدین الإسلامی. تشیر هذه الآیات إلی مقاطع من تاریخ بنی اسرائیل الحافل بالمنعطفات وما مروا به فی حیاتهم و ما عاشوه من سمو و انحطاط اخلاقی و معرفی و فساد و ما جری من عقاب لهم. و عند القاء نظرة علی الروایات التی تحدثت عما سیقع لامة خاتم الانبیاء من ابتلاء و امتحان علی ذات السنن التی وقعت فی زمان بنی اسرائیل، فإن ذلک یدعو إلی المزید من الیقظة والحذر من الفتن التی تسبق الظهور، اضافة إلی أخذ الأهبة والاستعداد و معرفة ما ینبغی أن یکون علیه المرء من التکلیف والانتظار الواعی و البناء لعصر المنجی الموعود و ایام ظهور المصلح و حکومته العالمیة.  

موضوع دینی و تاریخی «مهدویت» از موضوعات ارزشمندی است که از سده های آغازین ادبیات فارسی دری تا به امروز به طور گسترده و البته با نگاه های مختلف و متفاوت مذهبی، تاریخی و فرهنگی در ادبیات فارسی منعکس شده است. این مقاله سیر این موضوع را در ادب فارسی دوره های گوناگون و از دید شاعران و برخی نویسندگان مذاهب اسلامی تا آغاز پیروزی انقلاب اسلامی به اختصار بررسی می کند و در این سیر تاریخی و با توجه به امنیت یا ناامنی اجتماعی، رضایت یا نارضایتی مردم از اوضاع زمانه، مذهب رسمی و توجه حاکمان و عالمان و دانایان جامعه به این موضوع، میزان نگرش جامعه به مهدویت را نشان می دهد. البته مردم همواره چشم به راه عدالت موعود بوده اند. همراه با پرداختن به انتظارِ ظهور موعود و به گونه مشخص «مهدی» عناصر و مفاهیم مرتبط با این موضوع، یعنی غیبت، انتظار، آخرالزمان، فتنه ها و ستم ها، دجّال و نشانه های هر یک در ادبیات بازتاب یافته است. با مطالعه در اشعار و نوشته های ادبی در آثار فارسی می توان سه گونه رویکرد را به موضوع مهدویت تا به امروز دید: تاریخی و تلمیحی، عرفانی و نوعی، انتظار و کوشش.